แบคทีเรียคืออะไร


             แบคทีเรียคือจุลชีพชนิดเซลล์เดียว(unicellular) พบได้ทุกหนทุกแห่งในโลก ในสภาพสิ่งแวดล้อมทั่วไป ทั้งในดิน ในน้ำ ในอากาศ พืช สัตว์ และในคน พบครั้งแรกโดย Antony Van Leeuwenhoek นักวิทยาศาสตร์ชาวเนเธอร์แลนด์ เมื่อปีพ.ศ. 2219 แบคทีเรียมีขนาดเล็กเส้นผ่าศูนย์กลางประมาณ 0.3-2ไมโครเมตร (1ไมโครเมตร=0.001มิลลิเมตร) ทำให้มองไม่เห็นด้วยตาเปล่าต้องดูด้วยกล้องจุลทรรศน์ กำลังขยาย1000 เท่าจึงจะเห็นได้ชัด รูปร่างของแบคทีเรียโดยทั่วไปจะมี 3แบบคือ รูปกลม(coccus) รูปแท่ง(bacillus)และรูปเกลียว(spiral)


                 


                     โครงสร้างของแบคทีเรียประกอบไปด้วยผนังเซลล์ชั้นนอก(cell wall) ผนังเซลล์ชั้นใน(plasma membrane) ซึ่งจะห่อหุ้มไซโตพลาสม (cytoplasm) ในไซโตพลาสมจะมีออแก็นเน็ลล์(organelle)หลายชนิดที่สำคัญคือไรโบโซม (ribosome) มีหน้าที่ในการสร้างโปรตีน มีนิวคลิออย (nucleoid) ซึ่งเป็นหน่วยพันธุกรรมคือ DNA ที่ไม่มีเยื่อหุ้มซึ่งแตกต่างจากสัตว์ชั้นสูงและพวกยูคาลิโอด(eukaryote)จึงจัดแบคทีเรียอยู่ในพวก โปรคาลิโอด(prokaryote) แบคทีเรียจะมีระยางค์(appendages) คือฟลาเจลลา(flagella) มีหน้าที่ในการเคลื่อนที่ และมีฟิมเบรีย(fimbria)หรือไพไล(pili) ใช้ในการเกาะติดกับเซลล์ของโฮสท(host) นอกจากนั้นแบคทีเรียบางชนิดยังสามารถสร้างแคปซูลและสร้างสปอร์เพื่อทนต่อสภาพสิ่งแวดล้อมที่ไม่เหมาะสม


 


                   ในสภาวะที่เหมาะสมแบคทีเรียส่วนใหญ่จะเจริญได้ดีที่อุณหภูมิ35-37องศาเซลเซียส โดยจะแบ่งตัวจาก1เป็น2 2เป็น4..แบบไบนารี ฟิสชั่น.(binary fission) ในบรรยากาศที่มีออกซิเจนเรียกแบคทีเรียพวกนี้ว่าแอโรบ(aerobe) ส่วนพวกที่ไม่ต้องการออกซิเจนในการเจริญเติบโตเรียกว่าแอนแอโรบ(anaerobe) การแบ่งตัวไบนารี ฟิสชั่นจะแตกต่างกันไปขึ้นอยู่กับชนิดของแบคทีเรียเช่นเชื้อ Escherichia coli ใช้เวลาประมาณ 20 นาที ส่วนเชื้อ Mycobacterium tuberculosis ที่ทำให้เกิดโรควัณโรคต้องใช้เวลามากกว่า 12 ชั่วโมง


                   โดยทั่วไปในร่างกายของคนเราจะมีเชื้อแบคทีเรียประจำถิ่น(normal flora)อยู่เป็นประจำตั้งแต่เริ่มคลอดออกมาจากท้องแม่และจะพบได้จนตลอดชีวิต เชื้อประจำถิ่นแหล่านี้พบได้บริเวณทางเดินหายใจส่วนบน ทางเดินอาหาร บริเวณผิวหนัง ทางเดินปัสสาวะเป็นต้น เชื้อประจำถิ่นเหล่านี้จะไม่ทำอันตรายต่อร่างกายยกเว้นผู้ที่มีความผิดปรกติของระบบภูมิคุ้มกัน เชื้อประจำถิ่นบางชนิดยังมีประโยชน์เช่นเชื้อในลำไส้บางชนิดสามารถสร้างวิตามิน และช่วยย่อยสลายอาหารทำให้ร่างกายสามารถดูดซึมสารอาหารได้ 

                  ในทางการแพทย์แบคทีเรียที่ก่อโรคเรียกว่า pathogenic bacteria จัดได้ว่ามีความสำคัญอย่างยิ่งในการทำให้เกิดโรคติดเชื้อในคน( infectious disease) ซึ่งพบเชื้อหลายๆชนิดที่ทำให้เกิดโรคติดเชื้อต่างๆเช่น โรควัณโรค อหิวาตกโรค ท้องร่วง หนองใน กระเพาะปัสสาวะอักเสบ ซิฟิลิส คออักเสบ ปอดบวม และโรคอื่นๆอีกมากมาย



ดาวร์โหลดไฟล์: bact01.png ,

Post by:บุษบา [2009-10-02 13:54:19]
ภาควิชาจุลชีววิทยา คณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย โทร. 0-2256-4132